Muziek, omdat het blijft

In dit achtergrondartikel gaat het over muzikaal samenspel van jonge kinderen met ouderen met dementie. Even verderop in deze Pyramide geeft Margré van Gestel praktische aanwijzingen voor muzikale activiteiten.

Tips:


  1. Neem contact op met het verzorgingstehuis en ga in gesprek over:
    1. de grootte van de ruimte, inrichting van de ruimte, hoe laat kun je erin, 
    2. het aantal deelnemers en het aantal extra begeleiders, aantal lessen en hoe lang duurt de les, tijdstip (niet te vroeg want dan zijn de bewoners nog niet aangekleed), koffie na afloop?
    3. honorarium en huur (of betalen de ouders jou voor de cursus en wordt de ruimte beschikbaar gesteld?), de werving van de ouders (doe jij dat?), 
    4. toestemming van familie voor deelname van een oudere (is er een formulier aanwezig of moet dat nog gemaakt worden?), toestemming voor het maken van foto’s, richtlijnen voor het gebruiken van foto’s, verslaglegging door personeel verzorgingstehuis, p.r.
    5. mogen er af en toe kinderen van de bewoners aanwezig zijn?,
    6. is er een vragenlijst favoriete luistermuziek of favoriete muziekstijl van de ouderen (of kan die er komen)? 
    7. Voorbereiding van de lessen: 
      1. omschrijf beginsituatie en doel (zowel voor de kinderen als voor de ouderen), beschrijf de inhoud van de lessen: welke cultuurliedjes, welke nieuwe liedjes, geschikt materiaal, luisterfragmenten, eigen instrument, actualiteit, lied-, cd- en materiaallijst, presentielijst. 
      2. Vraag na hoe de ouderen in het verzorgingstehuis aangesproken worden: mevrouw de Vries- Jansen of oma Marietje of Marietje Jansen?
      3. Evaluatie: 
        1. na iedere les dat wat je geobserveerd hebt uitwerken; de mooie dingen die zijn gebeurd, maar ook waar je tegenaan bent gelopen en je verbeterpunten. 
        2. Laat ouders van de kinderen halverwege en aan het eind van de cursus een evaluatie invullen of een reactie schrijven over hun ervaringen tijdens de les. Hoe deze setting invloed heeft gehad op gedrag van het kind tijdens de les maar ook daarbuiten. 
        3. Plan kort na de cursus een evaluatiegesprek met de verantwoordelijke van het verzorgingstehuis en vraag ook naar reacties van de familie. 
 Ervaringen van andere muziek-op-schootdocenten

 

Diana Veldkamp:

“De ouderen zaten al in een grote kring, ze hadden net koffie gehad en zaten voor ons klaar. Ik begroette met de kinderen eerst even alle opa's en oma's. Ik gaf ze allemaal een hand en vertelde ze dat ik blij was dat ze er waren, en dat ik het fijn vond om ze te zien. De kinderen gaven de ouderen ook een handje. Ik ging dan met de kinderen middenin die grote kring zitten en de kinderen kregen een muziekles zoals ik die ook altijd in het KDV gaf. Alleen zorgde ik ervoor dat alle ouderen ons goed konden zien en horen en dat ik materiaal gebruikte dat de ouderen ook konden hanteren zodat ze konden meedoen. (Schudmateriaal, sjaaltjes, bellenblaas, ballen, ballonnen, kikkerwashandjes, stokjes). Bijna alle ouderen wilden altijd meedoen, ze waren bijna nog fanatieker dan de kinderen. 

Favoriete liedjes: Met je handen op je knieën. Klap klap, klap klap, Zo doen je handen(met alle variaties), Zagen zagen. In de maneschijn. Papagaatje leef je nog. We maken een kringetje. Wat hoor ik hier, wat hoor ik daar? Allerleikiekeboeliedjes. Samen lekker swingen. 

Aan het einde van de les, gaf ik, net zoals bij het begin van de les, alle ouderen een hand en bedankte ze dat ze er bij waren geweest, en zei dat ik het fijn zou vinden om ze de volgende keer weer te zien. Deze momenten vonden de ouderen het fijnste, even die persoonlijke aandacht en aanraking. 

Het grootste feest was ieder jaar de Sinterklaasles, waarbij er ooit een demente oudere die eigenlijk helemaal niet meer sprak, ineens een beetje wakker werd en zat mee te zingen... (Er kwamen allerlei verpleegsters kijken omdat mevrouw De V. meedeed...).”

 

Irene Haket:

“Ik geef mijn muziek-op-schootles in een ontmoetingscentrum voor ouderen. Er zijn dan vijf demente ouderen en een begeleidster bij. Zij zitten op stoelen, wij doen de les op de grond in de kring. Ik probeer de ouderen erbij te betrekken door ze ook materialen te geven. Een trommel of een bal of een eendje. Als de kinderen gewend zijn, geven zij de materialen aan hen. In hoeverre ze meedoen hangt zeer af van de begeleidster die naast hen zit heb ik gemerkt. Als die alles meedoet stimuleert ze hen enorm. Maar als ze alleen toekijkt, doen de ouderen veel minder mee. Ik richt me eigenlijk meer op mijn eigen muziekles. Dus instructie voor de begeleidster is essentieel!

De leukste momenten zijn de interactie tussen kind en ouder. En de momenten waarop de ouderen meezingen en -gebaren. Veel gebarenliedjes doe ik in de les, en veel kinderliedjes van vroeger. De ouderen drinken ook mee koffie aan het einde. Je ziet toch herkenning bij ze, zo van: ‘Oh ja, dit is leuk. Wat heerlijk die kleintjes’. De mensen zijn even in het nu.”

 

Links:

Over muziek en dementie:

http://www.innovatiekringdementie.nl/a-1638/documentaire-alive-inside-de-bijzondere-band-tussen-muziek-en-geheugen 

 

http://www.moderne-dementiezorg.nl/uploads/invloed%20van%20muziek%20op%20geheugen.pdf

 Over het Lifelong Learningproject van Hanze Universiteit Groningen:

 https://www.hanze.nl/nld/onderzoek/kenniscentra/kenniscentrum-kunst-en-samenleving/lectoraten/lectoraten/lifelong-learning-in-music/kennisbank/seminars/symposium-music-and-dementia-while-the-music-lasts

Over Zing en doe maar meewaarop het liedje De dobbelsteenis te vinden:

www.zingendoemaarmee.nl

De film “Alive inside”, a story of music and memory(2014) is te koop via iTunes

https://itunes.apple.com/nl/movie/alive-inside/id898794991.

Zie ook

http://www.aliveinside.us/#land


Nieuws

Nieuwe website Gehrels Muziekeducatie

10-09-2020

Gehrels Muziekeducatie heeft een nieuwe website: gehrelsmuziekeducatie.nl.

Lees meer

1 miljoen voor muziekonderwijs op basisscholen

16-07-2019

Minister OCW stelt in 2019/2020 een miljoen beschikbaar voor duurzaam muziekonderwijs...

Lees meer
Archief